{"id":2655,"date":"2019-04-24T21:49:03","date_gmt":"2019-04-24T21:49:03","guid":{"rendered":"https:\/\/elg.is\/?p=2655"},"modified":"2021-03-04T23:05:40","modified_gmt":"2021-03-04T23:05:40","slug":"perlur-sudurnesja-stadarborg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elg.is\/?p=2655","title":{"rendered":"Su\u00f0urnesjaperlur: Sta\u00f0arborg"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u00c1 Strandarhei\u00f0i (einnig nefnd Vogahei\u00f0i), um mi\u00f0ja vegu milli Reykjanesbrautar og Vatnsleysustrandarvegar, er einstakt mannvirki er Sta\u00f0arborg nefnist.&nbsp; \u00deessi hringlaga fj\u00e1rborg er hla\u00f0in af mikilli vandvirkni \u00fear sem hverjum steini hefur veri\u00f0 hagr\u00e6tt af natni. Enda hefur hle\u00f0slan l\u00edti\u00f0 haggast \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 vera or\u00f0in nokkur hundru\u00f0 \u00e1ra g\u00f6mul, af \u00fev\u00ed tali\u00f0 er.&nbsp; Um aldur hennar er ekki vita\u00f0 me\u00f0 fullri vissu. Sta\u00f0arborg var fri\u00f0l\u00fdst sem forminjar \u00e1ri\u00f0 1951.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1080\" height=\"656\" src=\"https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0069-unnd.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2656\" srcset=\"https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0069-unnd.jpg 1080w, https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0069-unnd-300x182.jpg 300w, https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0069-unnd-768x466.jpg 768w, https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0069-unnd-1024x622.jpg 1024w, https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0069-unnd-80x50.jpg 80w\" sizes=\"(max-width: 1080px) 100vw, 1080px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Veggh\u00e6\u00f0 Sta\u00f0arborgar er um 2 m og \u00feverm\u00e1l a\u00f0 innan um 8 m.\nUmm\u00e1l hringsins a\u00f0 utanver\u00f0u er um 35 m. G\u00f3lfi\u00f0 inni \u00ed borginni er grasi gr\u00f3i\u00f0\nog rennisl\u00e9tt. &nbsp;Eins og a\u00f0rar fj\u00e1rborgir\nfyrri t\u00edma hefur h\u00fan veri\u00f0 bygg\u00f0 til a\u00f0 f\u00e9\u00f0 \u00e1 hei\u00f0inni g\u00e6ti leita\u00f0 \u00fear skj\u00f3ls \u00ed\nillvi\u00f0rum.<\/p>\n\n\n\n<p>Eins og \u00e1\u00f0ur segir er ekki vita\u00f0 hven\u00e6r Sta\u00f0arborg var hla\u00f0in en um \u00fea\u00f0 hafa ekki fundist neinar heimildir a\u00f0rar en munnm\u00e6lasaga sem hermir a\u00f0 a\u00f0 ma\u00f0ur a\u00f0 nafni Gu\u00f0mundur hafi hla\u00f0i\u00f0 borgina fyrir K\u00e1lfatjarnarprest.&nbsp; Gu\u00f0mundur vanda\u00f0i vel til verka, safna\u00f0i grj\u00f3ti saman \u00far n\u00e1grenninu, bar \u00fea\u00f0 saman \u00ed ra\u00f0ir og gat einnig vali\u00f0 \u00fe\u00e1 hle\u00f0slusteina sem saman \u00e1ttu. \u00c6tlun hans var a\u00f0 hla\u00f0a borgina \u00ed topp. En er hann var n\u00fdbyrja\u00f0ur a\u00f0 draga veggina saman a\u00f0 ofanver\u00f0u kom h\u00fasb\u00f3ndi hans \u00ed heims\u00f3kn. S\u00e1 hann \u00fe\u00e1 strax \u00ed hendi s\u00e9r a\u00f0 fullhla\u00f0in yr\u00f0i borgin h\u00e6rri en kirkjuturninn \u00e1 K\u00e1lfatjarnarkirkju og tilkomumeiri \u00ed alla sta\u00f0i. Reiddist hann Gu\u00f0mundi og lag\u00f0i bl\u00e1tt bann vi\u00f0 fyrir\u00e6tlan hans. En \u00fe\u00e1 fauk \u00ed Gu\u00f0mund svo hann hlj\u00f3p fr\u00e1 verkinu eins og \u00fea\u00f0 var og hefur ekki veri\u00f0 hreyft vi\u00f0 borginni s\u00ed\u00f0an. <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"608\" src=\"https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0063unnid.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2657\" srcset=\"https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0063unnid.jpg 600w, https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0063unnid-296x300.jpg 296w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00cd b\u00f3kinni Str\u00f6nd og vogar (\u00fatg. 1961) fjallar h\u00f6fundur, \u00c1rni \u00d3la, um Sta\u00f0arborg og veltir fyrir s\u00e9r aldri borgarinnar \u00ed samhengi vi\u00f0 st\u00e6r\u00f0 hennar.&nbsp; Hann getur \u00feess a\u00f0 um \u00e1ri\u00f0 1700 hafi sau\u00f0fj\u00e1reign prestsins \u00e1 K\u00e1lfatj\u00f6rn ekki veri\u00f0 \u00fea\u00f0 mikil a\u00f0 hann hafi \u00feurft \u00e1 svona st\u00f3rri fj\u00e1rborg a\u00f0 halda. S\u00f6mu s\u00f6gu s\u00e9 a\u00f0 segja um \u00fe\u00e1 presta sem \u00e1 eftir komu.<br \/> \u201eEn af \u00feessu, sem n\u00fa hefur veri\u00f0 sagt, m\u00e1 sj\u00e1 a\u00f0 mestar l\u00edkur benda til \u00feess, a\u00f0 leita ver\u00f0i nokku\u00f0 aftur \u00ed aldir, ef \u00e1kve\u00f0a skal aldur borgarinnar. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 leita a\u00f0 \u00feeim presti, er var svo fj\u00e1rmargur, a\u00f0 hann \u00feurfti \u00e1 svo st\u00f3rri borg a\u00f0 halda. S\u00e1 prestur hefir ekki veri\u00f0 \u00e1 K\u00e1lfatj\u00f6rn seinustu 300 \u00e1rin. Er \u00fev\u00ed r\u00e9tt a\u00f0 telja borgina til fornminja. Og sj\u00e1lfsagt var a\u00f0 fri\u00f0a hana vegna \u00feess hva\u00f0 h\u00fan er st\u00f3rt og merkilegt mannvirki\u201c. <br \/> \u00cd lok kaflans skrifar \u00c1rni a\u00f0 g\u00f3\u00f0ir sau\u00f0fj\u00e1rhagar s\u00e9u enn \u00ed hei\u00f0inni, \u00fe\u00f3tt enginn myndi n\u00fa vilja taka undir me\u00f0 Sk\u00fala f\u00f3geta \u201ea\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 eitt hi\u00f0 bezta sau\u00f0land \u00e1 \u00cdslandi\u201c. Af \u00fev\u00ed megi marka, a\u00f0 gr\u00f3\u00f0ri hafi fari\u00f0 aftur s\u00ed\u00f0an \u00e1 hans d\u00f6gum. \u201eOg \u00fe\u00f3 m\u00e1 fyllilega gera r\u00e1\u00f0 fyrir, a\u00f0 enn meiri munur hafi veri\u00f0 \u00e1 gr\u00f3\u00f0rinum \u00e1 Sk\u00fala d\u00f6gum og gr\u00f3\u00f0rinum \u00e1 landn\u00e1mst\u00ed\u00f0. \u00de\u00e1 hefir hei\u00f0in \u00f6ll veri\u00f0 kjarri vaxin og miklum gr\u00f3\u00f0ri, l\u00edkt og enn m\u00e1 sj\u00e1 \u00ed Almenningum. Benda enn til \u00feess \u00f6rnefni eins og Litla- og St\u00f3ra-Sk\u00f3gfell, \u00fear sem n\u00fa s\u00e9st enginn kvistur, og svo \u00f6nnur n\u00f6fn, sem dregin eru af kolager\u00f0. M\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e6tla, a\u00f0 sau\u00f0fj\u00e1rr\u00e6kt hafi veri\u00f0 miklu meiri \u00e1 \u00feessum sl\u00f3\u00f0um fyrr \u00e1 \u00f6ldum heldur en s\u00ed\u00f0ar var\u00f0 er landi\u00f0 spilltist. \u00deess vegna m\u00e1 vel hugsa s\u00e9r, a\u00f0 einhvern t\u00edma hafi veri\u00f0 s\u00e1 prestur \u00e1 K\u00e1lfatj\u00f6rn, er hafi \u00feurft a\u00f0 l\u00e1ta gera borg fyrir st\u00f3rt hundra\u00f0 sau\u00f0a\u201c, skrifar \u00c1rni \u00d3la a\u00f0 lokum.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<span class=\"embed-youtube\" style=\"text-align:center; display: block;\"><iframe loading=\"lazy\" class=\"youtube-player\" width=\"1140\" height=\"642\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Ne2SFTqYhjE?version=3&#038;rel=1&#038;showsearch=0&#038;showinfo=1&#038;iv_load_policy=1&#038;fs=1&#038;hl=en-US&#038;autohide=2&#038;wmode=transparent\" allowfullscreen=\"true\" style=\"border:0;\" sandbox=\"allow-scripts allow-same-origin allow-popups allow-presentation allow-popups-to-escape-sandbox\"><\/iframe><\/span>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 Strandarhei\u00f0i (einnig nefnd Vogahei\u00f0i), um mi\u00f0ja vegu milli Reykjanesbrautar og Vatnsleysustrandarvegar, er einstakt mannvirki er Sta\u00f0arborg nefnist.&nbsp; \u00deessi hringlaga fj\u00e1rborg er hla\u00f0in af mikilli vandvirkni \u00fear sem hverjum steini hefur veri\u00f0 hagr\u00e6tt af natni. Enda hefur hle\u00f0slan l\u00edti\u00f0 haggast &hellip; <a href=\"https:\/\/elg.is\/?p=2655\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2656,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"kt_blocks_editor_width":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false},"version":2}},"categories":[136],"tags":[141,140,90,137,138,111,134,110],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/elg.is\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/DJI_0069-unnd.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9GOIz-GP","jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2655"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2655"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3447,"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2655\/revisions\/3447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elg.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}